{"id":2659,"date":"2016-10-03T11:10:38","date_gmt":"2016-10-03T11:10:38","guid":{"rendered":"https:\/\/eles.pl\/armiakrajowakrzeszowice\/?page_id=2659"},"modified":"2016-11-12T17:24:51","modified_gmt":"2016-11-12T17:24:51","slug":"oddzialy-sowieckie-i-bitwa-partyzancka-w-lesie-pisarskim","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/eles.pl\/armiakrajowakrzeszowice\/?page_id=2659","title":{"rendered":"Oddzia\u0142y sowieckie i bitwa partyzancka w Lesie Pisarskim"},"content":{"rendered":"

Oddzia\u0142y sowieckie i bitwa partyzancka w Lesie Pisarskim<\/b><\/span><\/p>\n

W miar\u0119 przesuwania si\u0119 frontu wschodniego II wojny \u015bwiatowej w kierunku Niemiec, aren\u0105 dzia\u0142a\u0144 wojennych stawa\u0142y si\u0119 tak\u017ce tereny Ma\u0142opolski. Od wiosny 1944 r. obszary te by\u0142y penetrowane przez sowieckie oddzia\u0142y rozpoznawcze i grupy bojowe. Wype\u0142nia\u0142y one zadania, kt\u00f3re nakre\u015bla\u0142y im sztaby Armii Czerwonej \u2013 rozpoznawa\u0142y zaplecze frontu niemieckiego oraz rozwija\u0142y na nim akcj\u0119 bojowo-dywersyjn\u0105. Grupy te by\u0142y podleg\u0142e bardzo r\u00f3\u017cnym formacjom sowieckim, w tym organom bezpiecze\u0144stwa pa\u0144stwowego (NKGB).<\/p>\n

Nale\u017cy podkre\u015bli\u0107, \u017ce oddzia\u0142y sowieckie nie by\u0142y grupami partyzanckimi, kt\u00f3re mo\u017cnaby por\u00f3wna\u0107 do polskich formacji AK \u2013 nie tworzy\u0142y si\u0119 oddolnie, mia\u0142y jasno na\u015bwietlone przez dow\u00f3dztwo cele (przede wszystkim dezorganizacj\u0119 wrogiego zaplecza frontu oraz rozpoznanie struktur polskiego podziemia niepodleg\u0142o\u015bciowego) i funkcjonowa\u0142y na obcym sobie terytorium. Ich podstawowym zadaniem nie by\u0142o wyzwolenie Polski, lecz u\u0142atwienie pokonania Niemc\u00f3w przez regularne jednostki Armii Czerwonej. Po wyparciu Niemc\u00f3w oddzia\u0142y te bardzo cz\u0119sto wsp\u00f3\u0142dzia\u0142a\u0142y z NKWD oraz sowieckim kontrwywiadem wojskowym \u201eSmiersz\u201d w likwidacji polskiego podziemia niepodleg\u0142o\u015bciowego, a ich \u017co\u0142nierze brali udzia\u0142 w wy\u0142apywaniu akowc\u00f3w i wywo\u017ceniu ich na wsch\u00f3d.<\/p>\n

W drugiej po\u0142owie sierpnia 1944 r. w bezpo\u015brednim s\u0105siedztwie Radwanowic w tzw. Lesie Pisarskim znalaz\u0142y si\u0119 a\u017c trzy sowieckie oddzia\u0142y NKGB \u2013 pp\u0142k. Niko\u0142aja Kazina \u201eKalinowskiego\u201d (krypt. \u201eWalka\u201d), mjr. Niko\u0142aja Giefta \u201eZo\u0142otnikowa\u201d i kpt. Iwana Karawajewa \u201eIwana Iwanowicza\u201d (krypt. \u201eSzturm\u201d), a tak\u017ce wsp\u00f3\u0142dzia\u0142aj\u0105cy z nimi oddzia\u0142 komunistycznej Armii Ludowej \u201eim. Ludwika Wary\u0144skiego\u201d, w du\u017cej cz\u0119\u015bci tak\u017ce z\u0142o\u017cony z obywateli sowieckich. Grupy Kazina i Karawajewa powsta\u0142y pod koniec lipca 1944 r., kiedy to ich dow\u00f3dcy wraz z obstaw\u0105 zrzuceni zostali przez sowieckie lotnictwo w rejonie las\u00f3w tunelskich (Karawajew) oraz w pobli\u017cu wsi Graby w pow. pi\u0144czowskim (Kazin). Oddzia\u0142 Karawajewa dzia\u0142a\u0142 od pierwszych dni sierpnia w lasach pradelskich, organizowa\u0142 zasadzki na Niemc\u00f3w pod Wolbromiem i \u017barnowcem, a tak\u017ce akcje dywersyjne w rejonie Zawiercia, Olkusza i Tunelu. Grupa Kazina by\u0142a z kolei szczeg\u00f3lne aktywna w okolicy las\u00f3w chroberskich. Obydwa oddzia\u0142y wsp\u00f3\u0142dzia\u0142a\u0142y \u015bci\u015ble ze z\u0142o\u017conymi przede wszystkim z oddzia\u0142ami AL oraz strukturami w pe\u0142ni dyspozycyjnej wobec w\u0142adz sowieckich Polskiej Partii Robotniczej. Z 5 na 6 oraz z 7 na 8 sierpnia 1944 r. zrzucona zosta\u0142a ko\u0142o wsi Graby trzecia grupa funkcjonariuszy NKGB, dowodzona przez mjr. Giefta, kt\u00f3ra funkcjonowa\u0142a pod kryptonimem \u201eAwangarda\u201d. Wraz z jej przybyciem wszystkie trzy oddzia\u0142y otrzyma\u0142y rozkaz po\u0142\u0105czenia si\u0119 i wsp\u00f3lnego wymarszu na po\u0142udnie.<\/p>\n

Oko\u0142o 16 sierpnia 1944 r. grupy \u201eWalka\u201d i \u201eAwangarda\u201d dotar\u0142y do las\u00f3w pradelskich, gdzie po\u0142\u0105czy\u0142y si\u0119 z oddzia\u0142em Karawajewa oraz wsp\u00f3\u0142dzia\u0142aj\u0105cym z nim oddzia\u0142em AL \u201eim. Ludwik Wary\u0144skiego\u201d dowodzonym przez Tadeusza Gregorczyka \u201eTadka\u201d. Docelowym miejscem dzia\u0142alno\u015bci tych oddzia\u0142\u00f3w mia\u0142y by\u0107 jednak tereny na po\u0142udnie od Krakowa, dlatego te\u017c ju\u017c 21 sierpnia wyruszono w dalsz\u0105 drog\u0119. Pierwszy d\u0142u\u017cszy post\u00f3j postanowiono zrobi\u0107 w Lesie Pisarskim, gdzie partyzanci dotarli w nocy z 21 na 22 sierpnia 1944 r. Zdaj\u0105c sobie spraw\u0119 z si\u0142y zgrupowania (ok. 150 ludzi), zdecydowano si\u0119 wbrew podstawowym zasadom bezpiecze\u0144stwa dokona\u0107 rekwizycji kontyngentu mleka, ziemniak\u00f3w i kilku ciel\u0105t odstawionych dla Niemc\u00f3w do Krzeszowic. Akcje zaopatrzeniowe wykonywano te\u017c na w\u0142asn\u0105 r\u0119k\u0119, rekwiruj\u0105c \u017cywno\u015b\u0107 u miejscowych Polak\u00f3w. Podczas jednej z nich 22 sierpnia zosta\u0142 zatrzymany, a nast\u0119pnie rozstrzelany przez Niemc\u00f3w jeden z partyzant\u00f3w sowieckich. W odwecie Sowieci z\u0142apali 4 Niemc\u00f3w, kt\u00f3rych nast\u0119pnie zastrzelili. Wypadki te, a tak\u017ce napad na ob\u00f3z nazistowskiej m\u0142odzie\u017cowej organizacji paramilitarnej Hitler-Jugend, zaalarmowa\u0142y miejscowe garnizony niemieckie, kt\u00f3re zdecydowa\u0142y si\u0119 przeprowadzi\u0107 ob\u0142aw\u0119 na sowiecko-polskie zgrupowanie.<\/p>\n

Ju\u017c 23 sierpnia 1944 r. Niemcy zdo\u0142ali zgromadzi\u0107 wok\u00f3\u0142 las\u00f3w mi\u0119dzy Szklarami a D\u0119bnikiem odpowiednie si\u0142y policji, wojska i \u017candarmerii. Szacuje si\u0119, \u017ce liczy\u0142y one co najmniej 400 dobrze uzbrojonych i wyposa\u017conych ludzi. Tego dnia dosz\u0142o do pierwszych star\u0107 z okr\u0105\u017conymi w lesie partyzantami mi\u0119dzy Dubiem a Szklarami. Cz\u0119\u015bci z nich, skupionej wok\u00f3\u0142 oddzia\u0142u \u201eWalka\u201d i pp\u0142k. Kazina, uda\u0142o si\u0119 przebi\u0107 na zewn\u0105trz pier\u015bcienia okr\u0105\u017cenia \u2013 w kierunku na D\u0119bnik-Czatkowice. Drugiej grupie uderzaj\u0105cej na Radwanowice i Rudaw\u0119 nie posz\u0142o jednak tak dobrze i musia\u0142a ona cofn\u0105\u0107 si\u0119 w g\u0142\u0105b Lasu Pisarskiego. Tego dnia Niemcy zamordowali te\u017c w Szklarach trzech miejscowych Polak\u00f3w. Walki Niemc\u00f3w z Sowietami trwa\u0142y tak\u017ce przez ca\u0142y kolejny dzie\u0144 i dopiero wieczorem 24 sierpnia 1944 r. reszcie partyzant\u00f3w uda\u0142o si\u0119 wymkn\u0105\u0107 z zagro\u017conego terenu. Wed\u0142ug \u017ar\u00f3de\u0142 polskich zgin\u0119\u0142o og\u00f3\u0142em 28 partyzant\u00f3w sowieckich (w tym dow\u00f3dca \u201eAwangardy\u201d mjr Gieft oraz dwie radiotelegrafistki) i 4 Polak\u00f3w z oddzia\u0142u AL. Z kolei wed\u0142ug \u017ar\u00f3de\u0142 niemieckich zabitych mia\u0142o by\u0107 26 Sowiet\u00f3w, a kolejnych 8 zosta\u0142o wzi\u0119tych do niewoli. Ciekawostk\u0105 jest r\u00f3wnie\u017c to, \u017ce zar\u00f3wno \u017ar\u00f3d\u0142a sowieckie, jak i niemieckie podaj\u0105 dzie\u0144 25 sierpnia jako dat\u0119 rozbicia sowiecko-polskiego zgrupowania. Straty niemieckie nie s\u0105 znane \u2013 uda\u0142o si\u0119 jedynie potwierdzi\u0107 \u015bmier\u0107 2 niemieckich policjant\u00f3w bior\u0105cych udzia\u0142 w operacji (pochowano ich w Krakowie). Wszystkich zabitych partyzant\u00f3w pochowano po walce w zbiorowej mogile na skraju Lasu Pisarskiego nad Dubiem. Bior\u0105ce udzia\u0142 w starciu oddzia\u0142y komunistyczne wi\u0119cej ju\u017c na ten teren nie wr\u00f3ci\u0142y.<\/p>\n

Po II wojnie \u015bwiatowej miejsce spoczynku poleg\u0142ych partyzant\u00f3w sowieckich oraz \u017co\u0142nierzy AL celowo przekszta\u0142cono w miejsce pami\u0119ci narodowej, stawiaj\u0105c obok \u017co\u0142nierskich mogi\u0142 pomnik \u0142\u0105cz\u0105cy symbolik\u0119 bia\u0142ego or\u0142a bez korony z sowieck\u0105 czerwon\u0105 gwiazd\u0105. Na pomniku umieszczono te\u017c propagandowy napis: \u201ePrzechodniu, powiedz Polsce, \u017ce jej praw wezwanie znalaz\u0142o nas pos\u0142usznych a\u017c tu w tym kurhanie\u201d, kt\u00f3rego patriotyczny wyd\u017awi\u0119k nie mia\u0142 nic wsp\u00f3lnego z rzeczywist\u0105 rol\u0105 i dzia\u0142alno\u015bci\u0105 zastrzelonych w starciu z Niemcami funkcjonariuszy NKGB i dyspozycyjnych wobec nich polskich komunist\u00f3w. Fa\u0142szywego przekazu nie zmieni\u0142o tak\u017ce dodanie po 1989 r. or\u0142owi korony, zw\u0142aszcza, \u017ce kilkaset metr\u00f3w od tego miejsca w dalszym ci\u0105gu piel\u0119gnowany jest g\u0142az z inskrypcj\u0105 \u201eBohaterskim bojownikom Armii Radzieckiej, Bohaterskim partyzantom AL\u201d ufundowany przez Gromadzkie Ko\u0142o PPR w 1947 r. Obok g\u0142azu znajduje si\u0119 te\u017c kolejna inskrypcja \u015bwiadcz\u0105ca o podtrzymywaniu fa\u0142szywego obrazu poleg\u0142ych w Lesie Pisarskim dywersant\u00f3w tak\u017ce w kolejnych latach PRL. Na ufundowanej przez Ko\u0142o ZBoWiD ZT-KM HiL we wrze\u015bniu 1983 r. tablicy przeczyta\u0107 mo\u017cna \u201eBy inni mogli \u017cy\u0107 oni polegli w walce o Ojczyzn\u0119. Wieczna cze\u015b\u0107 ich pami\u0119ci\u201d. Niestety nikt nie zada\u0142 sobie trudu, \u017ceby zweryfikowa\u0107, czy ojczyzn\u0105, o kt\u00f3r\u0105 walczyli, by\u0142a Polska…<\/p>\n

dr Dawid Golik (Oddzia\u0142 IPN w Krakowie)<\/i><\/p>\n

\"dubie-pomnik\"<\/a><\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Pomnik w Dubiu.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Oddzia\u0142y sowieckie i bitwa partyzancka w Lesie Pisarskim W miar\u0119 przesuwania si\u0119 frontu wschodniego II wojny \u015bwiatowej w kierunku Niemiec, aren\u0105 dzia\u0142a\u0144 wojennych stawa\u0142y si\u0119 tak\u017ce tereny Ma\u0142opolski. Od wiosny 1944 r. obszary te by\u0142y penetrowane przez sowieckie oddzia\u0142y rozpoznawcze i grupy bojowe. Wype\u0142nia\u0142y one zadania, kt\u00f3re nakre\u015bla\u0142y im sztaby Armii Czerwonej \u2013 rozpoznawa\u0142y zaplecze […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-2659","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/eles.pl\/armiakrajowakrzeszowice\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/2659","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/eles.pl\/armiakrajowakrzeszowice\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/eles.pl\/armiakrajowakrzeszowice\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eles.pl\/armiakrajowakrzeszowice\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/eles.pl\/armiakrajowakrzeszowice\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2659"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/eles.pl\/armiakrajowakrzeszowice\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/2659\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2683,"href":"https:\/\/eles.pl\/armiakrajowakrzeszowice\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/2659\/revisions\/2683"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/eles.pl\/armiakrajowakrzeszowice\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2659"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}